Είμαστε ανεξάρτητοι συνεργάτες της LR Health & Beauty. Οι σύνδεσμοι προϊόντων οδηγούν στις σελίδες μας, ενώ οι παραγγελίες γίνονται στο επίσημο κατάστημα της LR.
Ένα συμπλήρωμα διατροφής το διαλέγεις σωστά όταν ξέρεις πρώτα τι σου λείπει από τη διατροφή σου και μετά ελέγχεις στην ετικέτα τη δόση, το ποσοστό της τιμής αναφοράς (NRV) και τους ισχυρισμούς. Στην Ελλάδα κάθε συμπλήρωμα πρέπει να γνωστοποιηθεί στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ) πριν κυκλοφορήσει, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχει εγκριθεί ως φάρμακο ή ότι η αποτελεσματικότητά του έχει αποδειχθεί. Οι μόνοι ισχυρισμοί υγείας που επιτρέπονται είναι όσοι έχουν εγκριθεί από την ΕΕ.
Σε αυτόν τον οδηγό θα δεις τι είναι νομικά ένα συμπλήρωμα, πώς διαβάζεις την ετικέτα, πώς ξεχωρίζεις τον εγκεκριμένο ισχυρισμό από το διαφημιστικό σύνθημα και ποιοι πρέπει να μιλήσουν με γιατρό πριν ξεκινήσουν.
Με λίγα λόγια
- Τα συμπληρώματα διατροφής είναι τρόφιμα και όχι φάρμακα, σύμφωνα με την Οδηγία 2002/46/ΕΚ.
- Στην Ελλάδα κάθε συμπλήρωμα γνωστοποιείται στον ΕΟΦ πριν κυκλοφορήσει στην αγορά.
- Το ποσοστό NRV στην ετικέτα δείχνει πόσο από την τιμή αναφοράς ενός θρεπτικού συστατικού καλύπτει η ημερήσια δόση.
- Ένας ισχυρισμός υγείας για βιταμίνη ή μέταλλο επιτρέπεται μόνο όταν η ημερήσια δόση δίνει τουλάχιστον το 15% της τιμής αναφοράς.
- Κανένα συμπλήρωμα δεν επιτρέπεται να υπόσχεται πρόληψη ή θεραπεία ασθένειας.
Τι είναι ένα συμπλήρωμα διατροφής;
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή Οδηγία 2002/46/ΕΚ, τα συμπληρώματα διατροφής είναι τρόφιμα που προορίζονται να συμπληρώνουν τη συνήθη διατροφή και αποτελούν συμπυκνωμένες πηγές θρεπτικών συστατικών, όπως βιταμινών και μετάλλων, ή άλλων ουσιών με θρεπτική ή φυσιολογική δράση. Κυκλοφορούν σε μορφή δόσεων, για παράδειγμα κάψουλες, δισκία, σκόνες ή πόσιμα υγρά.
Στην Ελλάδα η Οδηγία ενσωματώθηκε με Κοινή Υπουργική Απόφαση που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 395Β/2004 και τροποποιήθηκε αργότερα. Η αρμόδια αρχή για τη γνωστοποίηση είναι ο ΕΟΦ: πριν ένα συμπλήρωμα κυκλοφορήσει στην ελληνική αγορά, ο υπεύθυνος κυκλοφορίας το γνωστοποιεί στον Οργανισμό. Η γνωστοποίηση είναι διοικητική διαδικασία και όχι έγκριση αποτελεσματικότητας, όπως συμβαίνει με τα φάρμακα.
Χρειάζεσαι πραγματικά ένα συμπλήρωμα;
Πριν από την ετικέτα, η πρώτη ερώτηση είναι αν σου λείπει κάτι. Μια ποικίλη μεσογειακή διατροφή, με λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ψάρι, γαλακτοκομικά και ελαιόλαδο, καλύπτει τις ανάγκες των περισσότερων υγιών ενηλίκων. Υπάρχουν όμως καταστάσεις όπου ένα συμπλήρωμα έχει λογική.
| Κατάσταση | Τι μπορεί να λείπει | Τι να κάνεις πρώτα |
|---|---|---|
| Τρως σπάνια λιπαρά ψάρια | Ωμέγα 3, δηλαδή EPA και DHA | Δοκίμασε σαρδέλες, γαύρο ή σκουμπρί μία ή δύο φορές την εβδομάδα. |
| Περνάς τον χειμώνα κυρίως σε κλειστούς χώρους | Βιταμίνη D | Ζήτησε από τον γιατρό σου να σου πει αν χρειάζεσαι έλεγχο. |
| Ακολουθείς φυτική διατροφή | Βιταμίνη B12, σίδηρος | Η B12 χρειάζεται σχεδόν πάντα από συμπλήρωμα ή εμπλουτισμένα τρόφιμα. |
| Τρως ακανόνιστα σε περιόδους φόρτου | Βιταμίνες και μέταλλα γενικά | Οργάνωσε απλά γεύματα με όσπρια, λαχανικά και ξηρούς καρπούς. |
| Εγκυμοσύνη ή προσπάθεια σύλληψης | Φολικό οξύ και άλλα | Ακολούθησε τις οδηγίες του γυναικολόγου σου. |
Πώς διαβάζεις την ετικέτα ενός συμπληρώματος;
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία ορίζει τι πρέπει να γράφει υποχρεωτικά κάθε συμπλήρωμα. Αν κάποιο από τα παρακάτω λείπει, είναι λόγος να είσαι επιφυλακτικός.
- Η ετικέτα αναφέρει τις κατηγορίες θρεπτικών συστατικών ή ουσιών που χαρακτηρίζουν το προϊόν.
- Γράφει τη συνιστώμενη ημερήσια δόση και μια προειδοποίηση να μην την υπερβαίνεις.
- Περιλαμβάνει τη φράση ότι τα συμπληρώματα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο μιας ποικίλης διατροφής.
- Λέει ότι το προϊόν πρέπει να φυλάσσεται μακριά από μικρά παιδιά.
- Δίνει την ποσότητα κάθε βιταμίνης και μετάλλου ανά ημερήσια δόση, μαζί με το ποσοστό της τιμής αναφοράς.
Το ποσοστό NRV σε βοηθά να συγκρίνεις προϊόντα. Ένα 100% σημαίνει ότι η ημερήσια δόση καλύπτει την τιμή αναφοράς της ΕΕ για το συγκεκριμένο συστατικό. Ένα 500% ή 1000% δεν είναι απαραίτητα καλύτερο, ειδικά για βιταμίνες που αποθηκεύονται στο σώμα, όπως η D και η A. Κοίτα επίσης τη μορφή, για παράδειγμα κάψουλα ή υγρό, και πόσες μονάδες πρέπει να παίρνεις την ημέρα, γιατί αυτό επηρεάζει το αν θα το παίρνεις τακτικά.
Πώς ξεχωρίζεις τον εγκεκριμένο ισχυρισμό από τη διαφήμιση;
Η ΕΕ έχει εγκρίνει περισσότερους από 200 ισχυρισμούς υγείας, που περιλαμβάνονται στο Μητρώο ισχυρισμών διατροφής και υγείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Έχουν σταθερή διατύπωση, για παράδειγμα «Το μαγνήσιο συμβάλλει στη μείωση της κούρασης και της κόπωσης». Για βιταμίνες και μέταλλα επιτρέπονται μόνο όταν η ημερήσια δόση δίνει τουλάχιστον το 15% της τιμής αναφοράς.
| Φράση στη συσκευασία | Τι ισχύει |
|---|---|
| «Η βιταμίνη C συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος» | Εγκεκριμένος ισχυρισμός, αν η δόση δίνει αρκετή βιταμίνη C. |
| «Θωρακίζει τον οργανισμό από τις ιώσεις» | Δεν είναι εγκεκριμένη διατύπωση και υπονοεί πρόληψη ασθένειας. |
| «Καθαρίζει τον οργανισμό από τις τοξίνες» | Δεν υπάρχει τέτοιος εγκεκριμένος ισχυρισμός. |
| «Φυσικό, άρα ασφαλές» | Παραπλανητικό, γιατί πολλά βότανα έχουν παρενέργειες και αλληλεπιδράσεις. |
Οι ισχυρισμοί για βότανα, όπως η αλόη βέρα, ο κίστος ή το ρέισι, δεν έχουν εγκριθεί ακόμη. Για αυτό ένα σοβαρό προϊόν δεν γράφει υποσχέσεις για τα βότανα που περιέχει και χρησιμοποιεί μόνο τους ισχυρισμούς των βιταμινών ή των μετάλλων του.
Πώς συνδυάζεις συμπληρώματα χωρίς να το παρακάνεις;
Όταν παίρνεις δύο ή τρία προϊόντα, πρόσθεσε τις ποσότητες κάθε συστατικού. Πολλά πολυβιταμινούχα και πόσιμα προϊόντα περιέχουν βιταμίνη D, βιταμίνη C ή ψευδάργυρο, και το σύνολο μπορεί να ξεπεράσει τα ανώτατα όρια χωρίς να το καταλάβεις. Για το μαγνήσιο, για παράδειγμα, το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας των ΗΠΑ (NIH) αναφέρει όριο 350 mg την ημέρα από συμπληρώματα, πάνω από το οποίο εμφανίζεται συχνά διάρροια.
Ένα πρακτικό παράδειγμα είναι τρία συμπληρώματα της LR που καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες χωρίς να επικαλύπτονται πολύ. Το Vita Active με κόκκινα φρούτα δίνει σε 5 ml βιταμίνη D 10 μg (200% NRV) και βιταμίνες του συμπλέγματος B στο 100% της τιμής αναφοράς. Η βιταμίνη B12 συμβάλλει στη μείωση της κούρασης και της κόπωσης, και η βιταμίνη D συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Οι κάψουλες Super Omega δίνουν 1.050 mg EPA και DHA την ημέρα, και το EPA και το DHA συμβάλλουν στη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς, με ευεργετικό αποτέλεσμα από 250 mg την ημέρα. Τα δισκία Pro Balance δίνουν μέταλλα, ανάμεσά τους 200 mg μαγνήσιο, και το μαγνήσιο συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία των μυών.
Για περισσότερες λεπτομέρειες διάβασε τους οδηγούς μας για το μαγνήσιο, τα ωμέγα 3 και τις βιταμίνες για το ανοσοποιητικό, ή δες όλη την κατηγορία συμπληρώματα διατροφής.
Εδώ είναι τα τρία προϊόντα του παραδείγματος:
Πότε πρέπει να μιλήσεις με γιατρό;
Μίλησε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σου πριν ξεκινήσεις οποιοδήποτε συμπλήρωμα αν είσαι έγκυος ή θηλάζεις, αν παίρνεις φάρμακα σε μόνιμη βάση, ιδιαίτερα αντιπηκτικά, αντιβιοτικά, φάρμακα για τον θυρεοειδή ή για την πίεση, αν έχεις χρόνιο νόσημα των νεφρών ή του ήπατος ή αν πρόκειται να χειρουργηθείς. Για παιδιά, η απόφαση ανήκει στον παιδίατρο. Αν έχεις συμπτώματα όπως έντονη κούραση που δεν περνά, απώλεια βάρους χωρίς εξήγηση, ζαλάδες ή αίσθημα παλμών, χρειάζεσαι εξέταση και διάγνωση πριν από οποιοδήποτε συμπλήρωμα.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι τα συμπληρώματα του φαρμακείου καλύτερα από τα υπόλοιπα;
Τα συμπληρώματα ακολουθούν τους ίδιους κανόνες όπου κι αν πωλούνται. Αυτό που μετράει είναι η σύνθεση, η δόση και η σωστή ετικέτα, όχι το σημείο πώλησης.
Πώς ελέγχω αν ένα συμπλήρωμα έχει γνωστοποιηθεί στον ΕΟΦ;
Ο ΕΟΦ δημοσιεύει πληροφορίες και ανακοινώσεις για τα συμπληρώματα στην ιστοσελίδα του. Αν έχεις αμφιβολία, ρώτησε τον φαρμακοποιό σου ή τον υπεύθυνο κυκλοφορίας του προϊόντος.
Μπορώ να παίρνω συμπληρώματα όλο τον χρόνο;
Πολλά συμπληρώματα βιταμινών και μετάλλων μπορούν να λαμβάνονται συνεχώς στη συνιστώμενη δόση. Αξίζει όμως να ξανασκεφτείς την ανάγκη κάθε λίγους μήνες, ιδιαίτερα αν άλλαξε η διατροφή σου.
Τι σημαίνει «πηγή» ενός συστατικού στη συσκευασία;
Ο ισχυρισμός διατροφής «πηγή βιταμίνης» σημαίνει ότι το προϊόν δίνει τουλάχιστον το 15% της τιμής αναφοράς. Το «υψηλή περιεκτικότητα» απαιτεί το διπλάσιο.
Πρέπει να παίρνω τα συμπληρώματα με φαγητό;
Οι λιποδιαλυτές βιταμίνες και τα ωμέγα 3 απορροφώνται καλύτερα με ένα γεύμα που περιέχει λίπος. Για τα υπόλοιπα ακολούθησε τις οδηγίες της ετικέτας.
Πηγές
- Νομοθεσία συμπληρωμάτων διατροφής και γνωστοποίηση στον ΕΟΦ
- ΕΟΦ: Νομοθεσία συμπληρωμάτων διατροφής
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Μητρώο ισχυρισμών διατροφής και υγείας της ΕΕ
- NIH Office of Dietary Supplements: Magnesium, fact sheet
Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα και δεν υποκαθιστούν μια ποικίλη, ισορροπημένη διατροφή και έναν υγιεινό τρόπο ζωής. Το άρθρο έχει γενικό ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή.