Είμαστε ανεξάρτητοι συνεργάτες της LR Health & Beauty. Οι σύνδεσμοι προϊόντων οδηγούν στις σελίδες μας, ενώ οι παραγγελίες γίνονται στο επίσημο κατάστημα της LR.
Το κολλαγόνο είναι η πιο άφθονη πρωτεΐνη του ανθρώπινου σώματος και δίνει δομή και αντοχή στο δέρμα, στα οστά, στους τένοντες και στους χόνδρους. Ο οργανισμός το φτιάχνει μόνος του από αμινοξέα, με τη βοήθεια της βιταμίνης C, αλλά η παραγωγή του μειώνεται σιγά σιγά με την ηλικία. Τα συμπληρώματα κολλαγόνου είναι δημοφιλή, όμως η έρευνα για αυτά βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο και στην ΕΕ δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας για το ίδιο το κολλαγόνο.
Σε αυτόν τον οδηγό θα δεις ποιοι είναι οι κύριοι τύποι κολλαγόνου, πώς το παράγει ο οργανισμός, ποια τρόφιμα το περιέχουν, τι ξέρουμε για τα συμπληρώματα και τι πρέπει να προσέχεις στην ετικέτα.
Με λίγα λόγια
- Το κολλαγόνο είναι πρωτεΐνη που ο οργανισμός φτιάχνει μόνος του, κυρίως από τα αμινοξέα γλυκίνη, προλίνη και υδροξυπρολίνη.
- Η βιταμίνη C συμβάλλει στο φυσιολογικό σχηματισμό του κολλαγόνου για τη φυσιολογική λειτουργία του δέρματος.
- Ο ήλιος, το κάπνισμα και η ηλικία επηρεάζουν το κολλαγόνο του δέρματος.
- Για το ίδιο το κολλαγόνο ως συμπλήρωμα δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας στην ΕΕ.
Τι είναι το κολλαγόνο;
Το κολλαγόνο είναι μια δομική πρωτεΐνη που σχηματίζει μακριές, ανθεκτικές ίνες. Φαντάσου το σαν το «σκελετό» από ίνες πάνω στον οποίο στηρίζονται το δέρμα, τα οστά και ο συνδετικός ιστός. Το όνομά του προέρχεται από την ελληνική λέξη «κόλλα», γιατί όταν βράζεται για ώρες δίνει ζελατίνη, την ουσία που κάνει την πηχτή να πήζει.
Οι επιστήμονες έχουν περιγράψει 28 τύπους κολλαγόνου, αλλά λίγοι από αυτούς αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του κολλαγόνου του σώματος.
| Τύπος | Πού βρίσκεται κυρίως | Ρόλος |
|---|---|---|
| Τύπος I | Δέρμα, οστά, τένοντες, δόντια | Δίνει αντοχή και δομή, είναι ο πιο άφθονος τύπος. |
| Τύπος II | Χόνδροι των αρθρώσεων | Δίνει ελαστικότητα και αντοχή στην πίεση. |
| Τύπος III | Δέρμα, αιμοφόρα αγγεία, εσωτερικά όργανα | Συνοδεύει συχνά τον τύπο I στους ελαστικούς ιστούς. |
| Τύπος IV | Βασικές μεμβράνες κάτω από το επιθήλιο | Σχηματίζει λεπτά δίκτυα που στηρίζουν τα κύτταρα. |
Πώς φτιάχνει ο οργανισμός το κολλαγόνο;
Ο οργανισμός χτίζει κολλαγόνο από αμινοξέα που παίρνει από τις πρωτεΐνες της τροφής. Τα πιο σημαντικά είναι η γλυκίνη, η προλίνη και η υδροξυπρολίνη. Για να σχηματιστούν σωστά οι ίνες, χρειάζεται η βιταμίνη C, που συμμετέχει σε ένα κρίσιμο βήμα της σύνθεσης.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η ΕΕ έχει εγκρίνει ισχυρισμούς για τη βιταμίνη C και όχι για το κολλαγόνο. Με την επίσημη διατύπωση: Η βιταμίνη C συμβάλλει στο φυσιολογικό σχηματισμό του κολλαγόνου για τη φυσιολογική λειτουργία του δέρματος. Η ίδια διατύπωση υπάρχει για τα οστά, τους χόνδρους, τα ούλα, τα δόντια και τα αιμοφόρα αγγεία. Τα φρούτα και τα λαχανικά της ελληνικής διατροφής, όπως τα πορτοκάλια, τα ακτινίδια, οι πιπεριές και το λάχανο, είναι πλούσιες πηγές βιταμίνης C.
Αν πίνεις αλόη, το πόσιμο gel Peach Flavour δίνει 80 mg βιταμίνη C ανά ημερήσια δόση 90 ml, δηλαδή το 100% της τιμής αναφοράς.
Γιατί μειώνεται το κολλαγόνο με την ηλικία;
Από τη νεαρή ενήλικη ζωή και μετά, ο οργανισμός παράγει κολλαγόνο πιο αργά, ενώ η διάσπασή του συνεχίζεται. Στο δέρμα αυτό φαίνεται με τα χρόνια ως λεπτότερη επιδερμίδα και λιγότερη ελαστικότητα. Στις γυναίκες η μείωση των οιστρογόνων στην εμμηνόπαυση επιταχύνει αυτή την αλλαγή.
| Παράγοντας | Τι κάνει στο κολλαγόνο του δέρματος | Τι μπορείς να κάνεις |
|---|---|---|
| Υπεριώδης ακτινοβολία | Επιταχύνει τη διάσπαση των ινών | Αντηλιακό κάθε μέρα, καπέλο και σκιά το μεσημέρι |
| Κάπνισμα | Μειώνει την αιμάτωση και την παραγωγή κολλαγόνου | Διακοπή του καπνίσματος με τη βοήθεια ειδικού |
| Πολλή ζάχαρη | Συνδέεται με την ακαμψία των ινών | Λιγότερα γλυκά και αναψυκτικά |
| Λίγη πρωτεΐνη | Λιγότερα «υλικά» για τη σύνθεση | Όσπρια, ψάρι, αυγά, γαλακτοκομικά σε κάθε γεύμα |
| Λίγη βιταμίνη C | Η σύνθεση δεν γίνεται σωστά | Φρούτα και λαχανικά κάθε μέρα |
Ποια τρόφιμα περιέχουν κολλαγόνο;
Κολλαγόνο υπάρχει μόνο σε ζωικές τροφές, κυρίως στο δέρμα, στα κόκαλα και στον συνδετικό ιστό. Ο ζωμός από κόκαλα, η ψαρόσουπα με κεφάλι ψαριού, η πηχτή και το πετσί του κοτόπουλου περιέχουν κολλαγόνο ή ζελατίνη. Το Harvard Health Publishing σημειώνει όμως ότι οι ποσότητες σε αυτές τις τροφές δεν είναι μεγάλες.
Το κολλαγόνο που τρως δεν πηγαίνει αυτούσιο στο δέρμα σου. Στο στομάχι και στο έντερο διασπάται σε αμινοξέα και μικρά πεπτίδια, τα οποία ο οργανισμός χρησιμοποιεί όπου τα χρειάζεται. Για αυτό μια διατροφή με αρκετή πρωτεΐνη και βιταμίνη C είναι η βάση, ανεξάρτητα από το αν παίρνεις συμπλήρωμα.
Τι ξέρουμε για τα συμπληρώματα κολλαγόνου;
Τα περισσότερα συμπληρώματα περιέχουν υδρολυμένο κολλαγόνο, δηλαδή κολλαγόνο σπασμένο σε μικρότερα πεπτίδια που διαλύονται εύκολα σε νερό. Κυκλοφορούν ως σκόνη, ως πόσιμες αμπούλες ή ως κάψουλες. Η διαφορά ανάμεσα στις μορφές εξηγείται στο άρθρο πόσιμο κολλαγόνο ή σε σκόνη, ενώ για τα πεπτίδια δες το άρθρο για το υδρολυμένο κολλαγόνο.
Το Harvard Health Publishing γράφει ότι οι πρώτες μελέτες δείχνουν πιθανά οφέλη για την ελαστικότητα του δέρματος, τα μαλλιά και τα νύχια, αλλά τονίζει ότι η έρευνα είναι ακόμη πρώιμη και ότι χρειάζονται μεγαλύτερες μελέτες. Προτείνει επίσης μια υγιή δόση σκεπτικισμού. Στην ΕΕ το κολλαγόνο δεν έχει εγκεκριμένο ισχυρισμό υγείας, οπότε κανένα συμπλήρωμα δεν μπορεί νόμιμα να υπόσχεται ότι «γεμίζει ρυτίδες» ή «ξαναχτίζει τις αρθρώσεις».
Αν θέλεις να το δοκιμάσεις, το 5in1 Beauty Elixir της LR είναι πόσιμο συμπλήρωμα με κολλαγόνο. Τη σύνθεση, τη δόση και τον τρόπο λήψης θα τα βρεις στη σελίδα του προϊόντος. Δες ολόκληρη την κατηγορία συμπληρώματα διατροφής για περισσότερες επιλογές.
Τι να κοιτάξεις στην ετικέτα ενός κολλαγόνου;
Μια καλή ετικέτα σου λέει τρία πράγματα: πόσα γραμμάρια κολλαγόνου περιέχει η ημερήσια δόση, από ποια πηγή προέρχεται, για παράδειγμα βοδινό ή ψάρι, και αν πρόκειται για υδρολυμένα πεπτίδια. Έλεγξε επίσης τα υπόλοιπα συστατικά, όπως βιταμίνες και ζάχαρη, γιατί οι εγκεκριμένοι ισχυρισμοί αφορούν αυτές τις βιταμίνες και όχι το κολλαγόνο. Αναλυτικά βήματα θα βρεις στο άρθρο πώς διαλέγεις κολλαγόνο από την ετικέτα.
Πότε πρέπει να μιλήσεις με γιατρό;
Το κολλαγόνο θεωρείται γενικά καλά ανεκτό, αλλά δεν είναι κατάλληλο για όλους χωρίς συμβουλή. Μίλησε με τον γιατρό σου πριν από ένα συμπλήρωμα αν έχεις πρόβλημα με τα νεφρά και σου έχει συστηθεί περιορισμός πρωτεΐνης, αν είσαι έγκυος ή θηλάζεις ή αν έχεις αλλεργία στα ψάρια, στα θαλασσινά ή στο αυγό, αφού αυτές είναι συχνές πηγές κολλαγόνου. Οι πόνοι στις αρθρώσεις, το πρήξιμο και η δυσκαμψία το πρωί χρειάζονται ιατρική εκτίμηση και όχι αυτοθεραπεία. Το ίδιο ισχύει για αλλαγές στο δέρμα, όπως κρεατοελιές που μεγαλώνουν ή αλλάζουν χρώμα.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί ένας χορτοφάγος να πάρει κολλαγόνο;
Το κολλαγόνο προέρχεται πάντα από ζώα ή ψάρια. Οι χορτοφάγοι μπορούν να στηρίξουν την παραγωγή του οργανισμού με αρκετή φυτική πρωτεΐνη και βιταμίνη C.
Είναι η ζελατίνη το ίδιο με το κολλαγόνο;
Η ζελατίνη είναι κολλαγόνο που έχει βράσει και έχει μερικώς διασπαστεί. Το υδρολυμένο κολλαγόνο έχει διασπαστεί ακόμη περισσότερο, γι’ αυτό δεν πήζει και διαλύεται και σε κρύο νερό.
Πόσο καιρό χρειάζεται για να φανεί κάποιο αποτέλεσμα;
Οι μελέτες για το δέρμα διαρκούν συνήθως 8 έως 12 εβδομάδες. Δεν υπάρχει εγγυημένο αποτέλεσμα, και η αντηλιακή προστασία παραμένει το πιο σημαντικό βήμα για το δέρμα.
Βοηθά η κρέμα με κολλαγόνο;
Το κολλαγόνο σε μια κρέμα δεν περνά στο βαθύτερο δέρμα για να αντικαταστήσει το δικό σου. Δρα κυρίως ως ενυδατικό συστατικό στην επιφάνεια της επιδερμίδας.
Πηγές
- Harvard Health Publishing: Do collagen supplements fulfill their promises?
- EFSA: Γνώμη για τους ισχυρισμούς της βιταμίνης C, μεταξύ άλλων για τον σχηματισμό κολλαγόνου (2009)
- EUR-Lex: Κανονισμός (ΕΕ) 432/2012, ενοποιημένο κείμενο στα ελληνικά
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Μητρώο ισχυρισμών διατροφής και υγείας της ΕΕ
Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα και δεν υποκαθιστούν μια ποικίλη, ισορροπημένη διατροφή και έναν υγιεινό τρόπο ζωής. Το άρθρο έχει γενικό ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή.