Αλόη βέρα: παρενέργειες και ποιοι να προσέχουν

Η αλόη βέρα είναι γενικά καλά ανεκτή όταν χρησιμοποιείται στο δέρμα ή όταν πίνεται ως gel από το εσωτερικό του φύλλου. Οι περισσότερες παρενέργειες προέρχονται από τον κίτρινο χυμό κάτω από τη φλούδα, το λεγόμενο λάτεξ, που περιέχει αλοΐνη και άλλα παράγωγα υδροξυανθρακενίου με έντονη καθαρτική δράση. Γι’ αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απαγόρευσε το 2021 στα τρόφιμα τα παρασκευάσματα από φύλλα αλόης με αυτές τις ουσίες, μια απόφαση που σήμερα εξετάζουν τα ευρωπαϊκά δικαστήρια. Οι έγκυες, τα μικρά παιδιά και όσοι παίρνουν ορισμένα φάρμακα χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.

Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε ποια μέρη του φυτού είναι προβληματικά, τι αποφάσισε η ΕΕ, ποιοι πρέπει να αποφεύγουν την πόσιμη αλόη, πώς κάνεις δοκιμή ανοχής στο δέρμα και πότε πρέπει να μιλήσεις με γιατρό.

Με λίγα λόγια

Το διάφανο τζελ από το εσωτερικό του φύλλου διαφέρει από το κίτρινο λάτεξ κάτω από τη φλούδα, που περιέχει αλοΐνη.
Με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/468 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απαγόρευσε στα τρόφιμα την αλοε-εμοδίνη, την εμοδίνη και τα παρασκευάσματα από φύλλα αλόης που περιέχουν παράγωγα υδροξυανθρακενίου.
Το Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ ακύρωσε τον κανονισμό τον Νοέμβριο του 2024 και η Επιτροπή άσκησε αναίρεση, οπότε η υπόθεση δεν έχει κλείσει.
Οι έγκυες, οι θηλάζουσες, τα παιδιά κάτω των 12 ετών και όσοι παίρνουν φάρμακα για την καρδιά, τον διαβήτη ή διουρητικά πρέπει να ρωτήσουν τον γιατρό πριν πιουν αλόη.
Στο δέρμα η αλόη σπάνια προκαλεί αλλεργία, όμως μια δοκιμή ανοχής 48 ωρών είναι πάντα καλή ιδέα.

Ποιο μέρος της αλόης βέρα προκαλεί παρενέργειες;

Το φύλλο της αλόης βέρα έχει τρία μέρη. Εξωτερικά βρίσκεται η πράσινη φλούδα. Αμέσως από κάτω υπάρχει ένα λεπτό στρώμα κυττάρων που βγάζει έναν κίτρινο, πικρό χυμό, το λάτεξ. Στο κέντρο βρίσκεται το διάφανο, ζελατινώδες τζελ, που αποτελείται κυρίως από νερό και πολυσακχαρίτες.

Το λάτεξ περιέχει ουσίες που λέγονται παράγωγα υδροξυανθρακενίου, με γνωστότερη την αλοΐνη. Αυτές οι ουσίες ερεθίζουν το έντερο και έχουν ισχυρή καθαρτική δράση. Παλαιότερα το λάτεξ χρησιμοποιούνταν ως καθαρτικό, όμως σήμερα η χρήση του στα τρόφιμα αντιμετωπίζεται με μεγάλη επιφύλαξη από τις ευρωπαϊκές αρχές. Το τζελ από το εσωτερικό του φύλλου, όταν διαχωρίζεται σωστά από το λάτεξ, περιέχει ελάχιστη ή καθόλου αλοΐνη. Για τη διαφορά ανάμεσα στα προϊόντα αλόης για πόσιμη χρήση διάβασε τον οδηγό χυμός αλόης ή πόσιμο gel.

Τι αποφάσισε η Ευρωπαϊκή Ένωση για την αλοΐνη;

Το 2018 η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) δημοσίευσε επιστημονική γνώμη για την ασφάλεια των παραγώγων υδροξυανθρακενίου στα τρόφιμα. Κατέληξε ότι η αλοε-εμοδίνη και η εμοδίνη έδειξαν γονιδιοτοξική δράση σε εργαστηριακές δοκιμές, ότι η αλοε-εμοδίνη ήταν γονιδιοτοξική και σε πειράματα σε ζώα και ότι το εκχύλισμα από ολόκληρο το φύλλο αλόης έχει φανεί καρκινογόνο σε πειραματόζωα. Η EFSA δεν μπόρεσε να ορίσει ημερήσια ποσότητα που να θεωρείται ασφαλής.

Με βάση αυτή τη γνώμη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε στις 18 Μαρτίου 2021 τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/468, που άρχισε να εφαρμόζεται τον Απρίλιο του ίδιου έτους. Ο κανονισμός απαγορεύει να προστίθενται στα τρόφιμα η αλοε-εμοδίνη, η εμοδίνη και τα παρασκευάσματα από φύλλα αλόης που περιέχουν παράγωγα υδροξυανθρακενίου.

Στις 13 Νοεμβρίου 2024 το Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ ακύρωσε τον κανονισμό, μετά από προσφυγή της ένωσης Aloe Vera of Europe (υπόθεση T-189/21). Το Δικαστήριο έκρινε ότι η έλλειψη ορίου κινδύνου δεν αρκούσε για να δικαιολογήσει γενική απαγόρευση, χωρίς όμως να αποφανθεί για την ασφάλεια των ίδιων των ουσιών. Η Επιτροπή άσκησε αναίρεση τον Ιανουάριο του 2025 (υπόθεση C-38/25 P), οπότε η τελική απόφαση εκκρεμεί. Για σένα ως καταναλωτή το πρακτικό συμπέρασμα δεν αλλάζει: ένα πόσιμο προϊόν αλόης πρέπει να φτιάχνεται από το εσωτερικό τζελ και να περιέχει όσο το δυνατόν λιγότερη αλοΐνη. Στην Ελλάδα τα συμπληρώματα διατροφής κοινοποιούνται στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ) πριν κυκλοφορήσουν.

Ποιες είναι οι συχνότερες παρενέργειες της πόσιμης αλόης;

Οι παρενέργειες εξαρτώνται κυρίως από το αν το προϊόν περιέχει λάτεξ. Ο πίνακας δείχνει τι έχει περιγραφεί στη βιβλιογραφία και πώς να το αντιμετωπίσεις.

Παρενέργεια	Πότε εμφανίζεται συνήθως	Τι κάνεις
Κοιλιακές κράμπες και διάρροια	Με προϊόντα που περιέχουν λάτεξ ή σε μεγάλες ποσότητες	Σταματάς το προϊόν και πίνεις άφθονο νερό.
Απώλεια καλίου	Με παρατεταμένη καθαρτική δράση	Μιλάς με γιατρό, ιδίως αν παίρνεις διουρητικά ή φάρμακα για την καρδιά.
Ελαφριά ενόχληση στο στομάχι	Τις πρώτες μέρες, ιδίως με άδειο στομάχι	Ξεκινάς με μικρότερη ποσότητα ή πίνεις μετά το φαγητό.
Αλλεργική αντίδραση	Σπάνια, κυρίως σε άτομα με αλλεργία σε φυτά της ίδιας οικογένειας	Σταματάς αμέσως και ζητάς ιατρική βοήθεια αν έχεις πρήξιμο ή δύσπνοια.
Επίδραση στο ήπαρ	Το NCCIH των ΗΠΑ αναφέρει περιπτώσεις οξείας ηπατίτιδας μετά από λήψη εκχυλισμάτων φύλλου αλόης, από τρεις εβδομάδες έως πέντε χρόνια χρήσης	Σταματάς και πας σε γιατρό αν εμφανίσεις κίτρινο χρώμα στο δέρμα ή στα μάτια.

Ποιοι πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα την αλόη βέρα;

Οι παρακάτω ομάδες πρέπει να μιλήσουν με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό τους πριν πιουν οποιοδήποτε προϊόν αλόης.

Οι έγκυες και οι θηλάζουσες, επειδή τα δεδομένα ασφάλειας είναι περιορισμένα και οι καθαρτικές ουσίες είναι ακατάλληλες στην εγκυμοσύνη.
Τα παιδιά κάτω των 12 ετών, γιατί χάνουν πιο εύκολα υγρά και άλατα.
Όσοι παίρνουν διγοξίνη, διουρητικά ή κορτικοειδή, επειδή η απώλεια καλίου από διάρροια μπορεί να επηρεάσει τη δράση τους.
Όσοι παίρνουν φάρμακα για τον διαβήτη, γιατί κάποιες μελέτες έχουν εξετάσει αν η αλόη επηρεάζει το σάκχαρο, οπότε ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει τι παίρνεις.
Όσοι έχουν χρόνια νόσο του εντέρου ή των νεφρών, ή πρόκειται να χειρουργηθούν.

Αν ανήκεις σε κάποια από αυτές τις ομάδες, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι απαγορεύεται. Σημαίνει ότι η απόφαση παίρνεται μαζί με τον γιατρό σου, που ξέρει το ιστορικό σου.

Μπορεί η αλόη βέρα να ερεθίσει το δέρμα;

Στο δέρμα η αλόη βέρα θεωρείται από τα πιο ήπια συστατικά και χρησιμοποιείται ευρέως σε κρέμες, τζελ και αντηλιακά. Σπάνια όμως μπορεί να προκαλέσει αλλεργική δερματίτιδα, ιδίως σε όσους είναι αλλεργικοί σε φυτά της οικογένειας των κρίνων, όπως οι κρίνοι και οι τουλίπες, όπως σημειώνει η δερματολογική βάση DermNet. Ο φρέσκος χυμός από το φυτό του σπιτιού έχει μεγαλύτερο κίνδυνο να περιέχει λάτεξ και να ερεθίσει, σε σύγκριση με ένα καλλυντικό προϊόν με σταθερή σύνθεση.

Η δοκιμή ανοχής είναι απλή. Βάλε λίγη ποσότητα στο εσωτερικό του αγκώνα ή πίσω από το αυτί και άφησέ την για 48 ώρες χωρίς να την ξεπλύνεις. Αν δεν εμφανιστεί κοκκίνισμα, φαγούρα ή πρήξιμο, μπορείς να χρησιμοποιήσεις το προϊόν και σε μεγαλύτερη επιφάνεια. Αν έχεις φυτό αλόης στο σπίτι, διάβασε τον οδηγό μας για τη φροντίδα και τη χρήση του φυτού αλόης.

Πώς χρησιμοποιείς την αλόη με ασφάλεια;

Η πιο σημαντική συμβουλή είναι να μη φτιάχνεις πόσιμο χυμό από ολόκληρο το φύλλο στο σπίτι. Ακόμη κι αν ξεπλύνεις το τζελ, είναι δύσκολο να απομακρύνεις όλο το λάτεξ χωρίς εξοπλισμό. Αν θέλεις να πίνεις αλόη, προτίμησε ένα προϊόν που κυκλοφορεί νόμιμα στην ΕΕ, διάβασε την ετικέτα και τήρησε τη συνιστώμενη ημερήσια ποσότητα.

Ξεκίνα με μικρότερη ποσότητα τις πρώτες μέρες και παρατήρησε πώς αντιδρά το στομάχι σου. Μην συνδυάζεις πολλά προϊόντα αλόης ταυτόχρονα. Κράτα τα προϊόντα στο ψυγείο μετά το άνοιγμα, αν το γράφει η συσκευασία, και κατανάλωσέ τα μέσα στον χρόνο που αναφέρεται. Για τα βασικά για το φυτό και τις χρήσεις του, δες και το άρθρο αλόη βέρα: τι είναι και πώς τη χρησιμοποιούμε.

Πότε πρέπει να δεις γιατρό;

Σταμάτα το προϊόν και μίλησε με γιατρό χωρίς καθυστέρηση αν εμφανίσεις κάποιο από τα παρακάτω:

Διάρροια που κρατάει περισσότερο από δύο ημέρες ή αίμα στα κόπρανα.
Έντονη αδυναμία, κράμπες στους μυς ή αίσθημα παλμών, που μπορεί να σχετίζονται με απώλεια καλίου.
Κίτρινο χρώμα στο δέρμα ή στα μάτια, σκούρα ούρα ή πόνο δεξιά κάτω από τα πλευρά.
Πρήξιμο στο πρόσωπο, στα χείλη ή στη γλώσσα, ή δυσκολία στην αναπνοή. Σε αυτή την περίπτωση καλείς αμέσως το 166 ή το 112.
Έντονο κοκκίνισμα με φουσκάλες στο σημείο όπου έβαλες αλόη.

Ενημέρωνε πάντα τον γιατρό σου για όλα τα συμπληρώματα που παίρνεις, ακόμη κι αν σου φαίνονται «φυσικά» και αθώα.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι επικίνδυνο να πίνω αλόη βέρα κάθε μέρα;

Για έναν υγιή ενήλικα, ένα πόσιμο προϊόν από το εσωτερικό τζελ που λαμβάνεται στη συνιστώμενη ποσότητα θεωρείται γενικά ανεκτό. Το NCCIH σημειώνει ότι σε μελέτες η λήψη πόσιμου τζελ αλόης έως 42 ημέρες ήταν ασφαλής, ενώ για μεγαλύτερα διαστήματα υπάρχουν λιγότερα δεδομένα. Αν ανήκεις σε ομάδα που χρειάζεται προσοχή ή εμφανίσεις ενοχλήσεις, μίλησε με γιατρό. Για τη διάρκεια χρήσης δες το άρθρο πόσο καιρό πίνουμε αλόη βέρα.

Μπορεί η αλόη βέρα να προκαλέσει διάρροια;

Ναι, κυρίως όταν περιέχει λάτεξ με αλοΐνη ή όταν παίρνεις μεγάλες ποσότητες. Τα προϊόντα από το εσωτερικό τζελ σπάνια προκαλούν διάρροια, όμως μερικοί άνθρωποι με ευαίσθητο στομάχι μπορεί να νιώσουν ενόχληση.

Μπορώ να βάλω αλόη βέρα στο δέρμα στην εγκυμοσύνη;

Η χρήση στο δέρμα θεωρείται γενικά ήπια. Αν όμως έχεις ευαίσθητο δέρμα ή αμφιβολίες, ρώτησε τον γυναικολόγο σου και κάνε πρώτα δοκιμή ανοχής.

Αλληλεπιδρά η αλόη βέρα με φάρμακα;

Μπορεί, κυρίως μέσω της απώλειας καλίου από διάρροια και πιθανώς με φάρμακα για το σάκχαρο. Αν παίρνεις φάρμακα σε μόνιμη βάση, ρώτησε τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό σου πριν ξεκινήσεις.

Τι είναι η αλοΐνη;

Η αλοΐνη είναι η κύρια ουσία του κίτρινου λάτεξ της αλόης και ανήκει στα παράγωγα υδροξυανθρακενίου. Έχει έντονη καθαρτική δράση και η EFSA δεν μπόρεσε να ορίσει ασφαλή ημερήσια ποσότητα για τις ουσίες αυτής της ομάδας.

Πηγές

Το άρθρο έχει γενικό ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή. Είμαστε ανεξάρτητοι συνεργάτες της LR Health & Beauty και δεν μιλάμε εκ μέρους της εταιρείας.

Συντάκτης: Angel Matsanov, ανεξάρτητος συνεργάτης της LR από το 2013, γράφει για τα προϊόντα της LR και για το πώς χρησιμοποιούνται σωστά. Τελευταίος έλεγχος: 29.10.2026.