Είμαστε ανεξάρτητοι συνεργάτες της LR Health & Beauty. Οι σύνδεσμοι οδηγούν στις σελίδες προϊόντων μας και η παραγγελία γίνεται στο επίσημο κατάστημα της LR.
Οι ιδιότητες της αλόης βέρα έχουν μελετηθεί αρκετά, αλλά τα στοιχεία είναι πιο περιορισμένα από όσο υπονοούν οι διαφημίσεις. Η τοπική χρήση του gel στο δέρμα θεωρείται γενικά καλά ανεκτή και έχει κάποια ενθαρρυντικά αποτελέσματα, για παράδειγμα σε ήπια εγκαύματα, ενώ για τη χρήση από το στόμα οι μελέτες είναι λίγες και μικρές. Στην ΕΕ δεν υπάρχει εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας για την αλόη βέρα.
Σε αυτό το άρθρο κοιτάζω την αλόη βέρα με το βλέμμα της έρευνας: από τι αποτελείται το gel, τι λένε οι ανασκοπήσεις για τη χρήση στο δέρμα και από το στόμα, πού τα στοιχεία είναι αδύναμα και τι ισχύει νομικά στην Ευρώπη. Για τις πρακτικές χρήσεις στην καθημερινότητα έχουμε ξεχωριστό οδηγό, εδώ μένουμε στα δεδομένα.
Με λίγα λόγια
- Το gel της αλόης είναι περίπου 99% νερό, και το υπόλοιπο 1% περιέχει πολυσακχαρίτες, βιταμίνες, ανόργανα στοιχεία, ένζυμα και φαινολικές ενώσεις.
- Το NCCIH αναφέρει ότι η τοπική χρήση του gel είναι γενικά καλά ανεκτή και ότι κλινική έρευνα δείχνει πιθανό όφελος στα εγκαύματα.
- Για τη χρήση από το στόμα οι μελέτες είναι μικρές, και τα στοιχεία δεν επαρκούν για σαφή συμπεράσματα.
- Οι ισχυρισμοί υγείας για τα φυτικά συστατικά, μαζί και την αλόη, εκκρεμούν στην ΕΕ και δεν επιτρέπονται.
Από τι αποτελείται το φύλλο της αλόης βέρα;
Το φύλλο της Aloe vera έχει δύο χημικά διαφορετικά μέρη. Σύμφωνα με τη δερματολογική πύλη DermNet, το εξωτερικό πράσινο στρώμα δίνει έναν πικρό κίτρινο χυμό, το λάτεξ, που περιέχει ανθρακινόνες, ενώ το εσωτερικό μέρος είναι το διάφανο gel. Η διαφορά αυτή είναι κρίσιμη, γιατί το λάτεξ και το gel έχουν πολύ διαφορετικές ιδιότητες και διαφορετικό προφίλ ασφάλειας.
Το gel είναι περίπου 99% νερό. Το υπόλοιπο 1% περιλαμβάνει, κατά το DermNet, βιταμίνες, ανόργανα στοιχεία, ένζυμα, σάκχαρα μαζί με πολυσακχαρίτες, φαινολικές ενώσεις και οργανικά οξέα, συνολικά πάνω από 75 δραστικά συστατικά. Από τους πολυσακχαρίτες, ο πιο μελετημένος είναι η ακεμαννάνη, ένας ακετυλιωμένος πολυσακχαρίτης που οι ερευνητές θεωρούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά συστατικά του gel. Πολλά από τα αποτελέσματα που έχουν περιγραφεί πιθανόν οφείλονται στον συνδυασμό των συστατικών και όχι σε ένα μεμονωμένο.
Τι δείχνει η έρευνα για την αλόη στο δέρμα;
Η τοπική χρήση είναι το πεδίο με τα περισσότερα στοιχεία. Το αμερικανικό Εθνικό Κέντρο Συμπληρωματικής και Ολιστικής Υγείας (NCCIH) αναφέρει ότι κλινική έρευνα δείχνει πως το gel αλόης στο δέρμα μπορεί να βοηθήσει στην επούλωση και να μειώσει τον πόνο στα εγκαύματα, και ότι δύο μικρές μελέτες βρήκαν βελτίωση στην ακμή όταν το gel χρησιμοποιήθηκε μαζί με άλλες θεραπείες. Για το έκζεμα, τα διαβητικά έλκη και άλλες καταστάσεις, το NCCIH σημειώνει ότι δεν υπάρχουν αρκετά αξιόπιστα στοιχεία.
Το DermNet συνοψίζει και τις ανασκοπήσεις Cochrane. Για τα οξέα και χρόνια τραύματα τα στοιχεία κρίθηκαν ανεπαρκή. Για τον ομαλό λειχήνα του στόματος, το gel ήταν περίπου έξι φορές πιθανότερο από το εικονικό φάρμακο να δώσει τουλάχιστον 50% βελτίωση στον πόνο, ενώ για τη βλεννογονίτιδα από ακτινοβολία τα στοιχεία χαρακτηρίζονται αδύναμα και αναξιόπιστα. Το συμπέρασμα είναι ότι η αλόη έχει θέση ως καλλυντικό συστατικό που ενυδατώνει και δροσίζει, αλλά δεν αποτελεί θεραπεία για δερματικές παθήσεις.
Ως καλλυντικό, η LR έχει το ενυδατικό συμπυκνωμένο gel Aloe Vera, που σύμφωνα με τον κατασκευαστή περιέχει περίπου 90% gel αλόης. Χρησιμοποιείται για την καθημερινή ενυδάτωση του δέρματος σε πρόσωπο και σώμα, και δεν είναι φάρμακο. Για τις πρακτικές χρήσεις του, διάβασε τον οδηγό μας για το gel αλόης βέρα και τις χρήσεις του.
Τι δείχνει η έρευνα για την αλόη από το στόμα;
Εδώ τα στοιχεία είναι πιο αδύναμα. Το NCCIH αναφέρει ότι μικρός αριθμός μελετών έχει εξετάσει την αλόη από το στόμα σε σχέση με το σάκχαρο αίματος και το βάρος, αλλά οι μελέτες είναι λίγες και μικρές, και δεν επιτρέπουν συστάσεις. Για το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και την ελκώδη κολίτιδα, το NCCIH σημειώνει ότι δεν υπάρχουν αρκετά αξιόπιστα στοιχεία. Κανείς δεν πρέπει να αντικαταστήσει θεραπεία που του έχει δώσει ο γιατρός με αλόη.
Η πόσιμη αλόη είναι λοιπόν ένα τρόφιμο με αλόη και όχι προϊόν με αποδεδειγμένη δράση. Αν ένα πόσιμο gel έχει επιπλέον βιταμίνες, οι εγκεκριμένοι ισχυρισμοί αφορούν τις βιταμίνες. Για παράδειγμα, το Aloe Vera Drinking Gel Traditional Honey περιέχει, σύμφωνα με τα στοιχεία του κατασκευαστή, 90% gel αλόης και 9% μέλι ανθέων, και η ημερήσια δόση των 90 ml δίνει 60 mg βιταμίνη C, δηλαδή το 75% της τιμής αναφοράς. Με αυτή την ποσότητα ισχύει ότι η βιταμίνη C συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και ότι η βιταμίνη C συμβάλλει στη μείωση της κούρασης και της κόπωσης. Για την ίδια την αλόη δεν ισχύει κανένας εγκεκριμένος ισχυρισμός.
Πού τα στοιχεία είναι ισχυρά και πού περιορισμένα;
Ο πίνακας συνοψίζει τι αναφέρουν το NCCIH και το DermNet για τις συνηθισμένες χρήσεις. Η τελευταία στήλη είναι η δική μας ανάγνωση των πηγών.
| Χρήση | Τι αναφέρουν οι πηγές | Επίπεδο στοιχείων |
|---|---|---|
| Ήπια εγκαύματα, στο δέρμα | Πιθανό όφελος στην επούλωση και στον πόνο (NCCIH) | Μέτριο |
| Ακμή, στο δέρμα μαζί με άλλη θεραπεία | Δύο μικρές μελέτες με βελτίωση (NCCIH) | Χαμηλό |
| Τραύματα | Ανεπαρκή στοιχεία κατά τις ανασκοπήσεις Cochrane (DermNet) | Ανεπαρκές |
| Έκζεμα, διαβητικά έλκη | Δεν υπάρχουν αρκετά αξιόπιστα στοιχεία (NCCIH) | Ανεπαρκές |
| Από το στόμα, σάκχαρο και βάρος | Λίγες, μικρές μελέτες (NCCIH) | Χαμηλό |
| Από το στόμα, έντερο | Δεν υπάρχουν αρκετά αξιόπιστα στοιχεία (NCCIH) | Ανεπαρκές |
Είναι ασφαλής η αλόη βέρα;
Η απάντηση εξαρτάται από το μέρος του φυτού και από τον τρόπο χρήσης. Το NCCIH αναφέρει ότι η τοπική χρήση του gel είναι γενικά καλά ανεκτή, με περιστασιακό κάψιμο, φαγούρα ή εξάνθημα, και ότι η βραχυχρόνια λήψη gel από το στόμα, έως 42 ημέρες, φαίνεται ασφαλής στις μελέτες. Το λάτεξ από το στόμα μπορεί να προκαλέσει κοιλιακό πόνο, κράμπες και διάρροια, ενώ έχουν περιγραφεί περιστατικά οξείας ηπατίτιδας με εκχυλίσματα φύλλου.
Ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) έχει κατατάξει το εκχύλισμα ολόκληρου του φύλλου αλόης που δεν έχει αποχρωματιστεί ως πιθανό καρκινογόνο για τον άνθρωπο. Το NCCIH διευκρινίζει ότι αυτό αφορά τη μορφή που δεν έχει υποστεί επεξεργασία για την αφαίρεση των ανθρακινονών, και αναφέρει ανασκόπηση του 2023 που βρήκε ότι πόσιμα προϊόντα με έως 10 ppm αλοΐνης δεν ήταν γονοτοξικά. Γι’ αυτό η περιεκτικότητα σε αλοΐνη είναι από τα πρώτα στοιχεία που αξίζει να ελέγχεις σε μια πόσιμη αλόη. Περισσότερα θα βρεις στο άρθρο μας για τις παρενέργειες της αλόης βέρα.
Τι ισχύει νομικά για την αλόη στην ΕΕ;
Οι ισχυρισμοί υγείας για τα φυτικά συστατικά, μαζί και για την αλόη, βρίσκονται σε αναμονή στην ΕΕ εδώ και χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι ένα τρόφιμο δεν επιτρέπεται να υπόσχεται ότι η αλόη έχει κάποια συγκεκριμένη επίδραση στην υγεία, όπως φαίνεται και στο μητρώο ισχυρισμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Υπάρχει και ένα δεύτερο θέμα, που αφορά τα υδροξυανθρακενικά παράγωγα, δηλαδή ουσίες του λάτεξ όπως η αλοΐνη. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2021/468 απαγόρευε στα τρόφιμα τα παρασκευάσματα φύλλου αλόης που περιέχουν τέτοιες ουσίες. Στις 13 Νοεμβρίου 2024 όμως το Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ ακύρωσε τον κανονισμό, κρίνοντας ότι η γενική απαγόρευση ανεξαρτήτως ποσότητας δεν ήταν σύμφωνη με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1925/2006. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άσκησε έφεση στις 22 Ιανουαρίου 2025, με αριθμό υπόθεσης C-38/25 P. Ανεξάρτητα από την έκβαση, οι σοβαροί παραγωγοί πόσιμου gel αφαιρούν το λάτεξ και ελέγχουν την αλοΐνη.
Τα δύο προϊόντα που αναφέραμε σε αυτό το άρθρο:
Όλα τα πόσιμα gel θα τα βρεις στην κατηγορία πόσιμα gel αλόης βέρα.
Πότε πρέπει να μιλήσεις με γιατρό;
Ρώτησε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σου πριν πάρεις αλόη από το στόμα αν είσαι έγκυος ή θηλάζεις, αν παίρνεις διουρητικά, κορτικοστεροειδή, αντιπηκτικά ή φάρμακα για τον διαβήτη ή την καρδιά, ή αν έχεις νόσημα του εντέρου, του ήπατος ή των νεφρών. Το DermNet σημειώνει ότι η αλόη από το στόμα μπορεί να επηρεάσει τη ρύθμιση του σακχάρου και τη δράση της βαρφαρίνης. Σταμάτησε τη χρήση και πήγαινε σε γιατρό αν εμφανίσεις κιτρίνισμα στο δέρμα ή στα μάτια, σκούρα ούρα, επίμονη διάρροια ή κοιλιακό πόνο. Στο δέρμα, σταμάτησε αν εμφανιστεί εξάνθημα, και θυμήσου ότι όσοι έχουν αλλεργία σε φυτά της οικογένειας των κρίνων και των τουλιπών μπορεί να αντιδράσουν και στην αλόη.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η ακεμαννάνη;
Η ακεμαννάνη είναι ο κύριος πολυσακχαρίτης του gel αλόης και ένα από τα πιο μελετημένα συστατικά του. Τα περισσότερα δεδομένα για αυτήν προέρχονται από εργαστηριακές και ζωικές μελέτες.
Έχει η αλόη εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας;
Όχι. Οι ισχυρισμοί για τα φυτικά συστατικά εκκρεμούν στην ΕΕ, οπότε κανένα τρόφιμο δεν μπορεί να υπόσχεται συγκεκριμένη δράση της αλόης στην υγεία.
Είναι το ίδιο το gel και ο χυμός αλόης;
Όχι πάντα. Το gel είναι ο εσωτερικός πολτός, ενώ ο «χυμός» μπορεί να είναι αραιωμένο gel ή, σε φθηνότερα προϊόντα, εκχύλισμα ολόκληρου φύλλου. Διαβάζεις πάντα την ετικέτα.
Μπορώ να βάλω gel από το φυτό του σπιτιού στο δέρμα;
Μπορείς, αφού αφαιρέσεις προσεκτικά το κίτρινο λάτεξ και δοκιμάσεις πρώτα σε μικρό σημείο. Το σπιτικό gel όμως δεν διατηρείται και δεν έχει σταθερή ποιότητα.
Πηγές
- NCCIH: Aloe Vera
- DermNet: Aloe vera and the skin
- Πανεπιστήμιο του Μιλάνου, Φαρμακογνωσία: το Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ ακυρώνει τον Κανονισμό 2021/468 (13.11.2024)
- EUR-Lex: Έφεση C-38/25 P, Επιτροπή κατά Aloe Vera of Europe
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Μητρώο ισχυρισμών διατροφής και υγείας της ΕΕ
Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα και δεν υποκαθιστούν μια ποικίλη, ισορροπημένη διατροφή και έναν υγιεινό τρόπο ζωής. Το άρθρο έχει γενικό ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή.